نامه تاریخی فتحعلیشاه قاجار به سفیر ایران در استانبول
این
نامه در اسناد ملی ترکیه موجود است
اولاً
بر ذمت همت تو لازم است که بدرستی تحقیق کنی که وسعت ملک فرنگستان (اروپا)چقدر
است؟ کسی بنام پادشاه فرنگ هست یا نه؟ و در صورت بودن، پایتختش
کجاست؟
ثانیاً فرنگستان عبارتست از چند ایل شهرنشین؟ خوانین و سرکردگان ایشان
کیانند؟
ثالثاً در باب فرانسه غوررسی خوبی بکن و ببین فرانسه هم یکی از ایلات فرنگ
است یا
گروهی و ملکی دیگر دارد؟
بناپارت
نام کافری که خود را پادشاه فرانسه میداند کیست و چه کاره است؟
رابعاً در باب انگلستان تحقیق جداگانه و علیحده بکن و ببین اینان که در
سایه ماهوت و قلمتراش اینهمه شهرت پیدا کرده اند، از چه قماش مردم
و از چه قبیل قومند؟ اینکه
می گویند در جزیره ای ساکنند، ییلاق و قشلاق ندارند و قوت غالبشان ماهی است،
راست است یا نه؟ اگر راست باشد چطور می شود که یکی در جزیره بنشیند و هندوستان را
فتح کند؟ پس از آن در حل این مسئله که اینهمه در ایران در دهنها افتاده است،
صرف مساعی و اقدام بنما و نیک بفهم که در میان انگلستان و
لندن چه نسبت است؟ آیا لندن جزئی از انگلستان است یا انگلستان جزئی از
لندن؟
خامساً
به علم
الیقین تحقیق بکن که کمپانی هند که اینهمه مورد مباحثه و گفتگو است با
انگلستان
چه رابطه ای دارد؟ و بنا باشهر اقوال، عبارتست از یک پیرزن و يا
علی قول
بعضهم
مرکب است از چند پیر زن؟ آیا راست است که........زنده
و جاوید
است و او را مرگ نیست یا اینکه فناپذیر است؟
همچنین
در باب این دولت لایفهم انگلستان با دقت تمام
وارسی نموده بدانکه چگونه حکمرانی است و صورت حکمران او چگونه است؟ سادساً
از روی قطع و یقین غور و بررسی حالت ینگه دنیا(آمريكا) را نموده و در این
باب سر
موئی فرونگذار. سابعاً و بلکه اخیراً تاریخ فرنگستان را بنویس و در مقام
تفحص و
تجسس آن بر آی که اسلم شقوق و احسن طریق برای هدایت فرنگیان گمراه بشاهراه
اسلام و
بازداشتن ایشان از اکل میته (خوردن مردار) و لحم خنزیر (گوشت خوک) کدام
است؟
باختر
امروز سال دو شماره 17